10 декабр дар тамоми ҷаҳон ҳамчун Рӯзи байналмилалии ҳуқуқи инсон таҷлил мегардад, ки ба қабули Эъломияи умумии ҳуқуқи инсон дар соли 1948 бахшида шудааст. Ин ҳуҷҷати таърихӣ, ки СММ онро қабул кард, бори аввал ҳуқуқҳои табиӣ ва ҷудонашавандаи ҳар як инсонро эътироф намуд ва барои кишварҳои ҷаҳон ба сифати меъёри умумибашарӣ хизмат мекунад. Ҳар кишвари мутамаддин имрӯз принсипҳои ин Эъломияро асоси қонунгузорӣ ва муносибат бо шаҳрвандон қарор медиҳад.

Ҳуқуқи инсон арзиши олӣ ва пояи ҷомеаи муосир аст. Ҳар як инсон новабаста аз миллат, синну сол, ҷинс, забон, дин, ақида ва мавқеи иҷтимоӣ соҳибҳуқуқ мебошад. Ин ҳуқуқҳо аз ҳуқуқ ба ҳаёт, озодӣ, дахлнопазирии шахсият то ҳуқуқ ба таҳсил, тандурустӣ ва иштирок дар ҳаёти ҷамъиятиро дарбар мегиранд. Риояи ин ҳуқуқҳо барои амният, субот ва рушди воқеии ҳар давлат муҳим мебошад, зеро бе ҳимояи ҳуқуқи инсон ҷомеа наметавонад пеш равад ва адолат таъмин гардад.

Санаи 10 декабр моҳияти таърихии махсус дорад. Пас аз фоҷиаҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ, ки бо поймолшавии ҳуқуқи инсон ва амалҳои ғайриинсонӣ ҳамроҳ буд, зарурати қабул намудани ҳуҷҷате ба миён омад, ки ҳуқуқҳои инсонро барои тамоми халқҳо бе истисно муайян намояд. Эъломияи умумии ҳуқуқи инсон маҳз бо ҳамин ҳадаф қабул гардид ва то имрӯз ҳамчун санади асосӣ дар соҳаи ҳуқуқи инсон хизмат мекунад.

Тоҷикистон чун узви Созмони Милали Муттаҳид ва иштирокчии як қатор конвенсияҳои байналмилалӣ масъалаи ҳимояи ҳуқуқи инсонро яке аз самтҳои стратегии сиёсати давлатӣ мешуморад. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқ ва озодиҳои инсонро арзиши олӣ эътироф намуда, кафолати ҳифзи онҳоро таъмин мекунад. Дар кишвар ҳамчун механизмҳои ҳимояи ҳуқуқ Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон, барномаҳои давлатӣ ва таълимии марбут ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ фаъолият доранд.

Омӯзиши ҳуқуқ ва баланд бардоштани сатҳи худогоҳии ҳуқуқӣ барои ҳар шаҳрванд муҳим аст. Ҳар шахс бояд ҳуқуқҳои худро донад, ҳуқуқи дигаронро эҳтиром кунад ва дар ҳолати зарурат аз усулҳои қонунии ҳимоя истифода барад. Бетарафӣ нисбат ба поймолшавии ҳуқуқи инсон метавонад ба оқибатҳои ҷиддӣ барои тамоми ҷомеа оварда расонад, бинобар ин тарғиби фарҳанги ҳуқуқӣ вазифаи на танҳо давлат, балки ҳар як узви ҷомеа мебошад.

Паёми Рӯзи ҳуқуқи инсон барои ҷаҳони имрӯз равшан ва муҳим аст. Дар шароите ки муноқишаҳо, хушунат ва поймолшавии арзишҳои инсонӣ дар баъзе минтақаҳои ҷаҳон идома доранд, эҳтиёҷ ба таҳаммулпазирӣ, эҳтироми инсон ва фарҳанги сулҳ бештар эҳсос мегардад. Ин рӯз моро водор месозад, ки арзишҳои умумибашариро ҳифз намоем, бо адолат зиндагӣ кунем, якдигарро дастгирӣ намоем ва барои бунёди ҷомеаи одилона ва устувор саҳми худро гузорем.

10 декабр на танҳо санаи ҷашн, балки даъват ба амал аст. Он моро ба худогоҳӣ, масъулият ва эҳтироми ҳуқуқи инсон ҳидоят мекунад. Ҳимояи ҳуқуқи инсон маънои ҳимояи обрӯ, қадр ва ояндаи ҷомеаро дорад.

Шӯҳрат Усмонов,

устоди ДПДТТ ба номи академик Муҳаммад Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд